Zottegem (Oost-Vlaanderen)

Bezienswaardigheden

Het Egmontkasteel in Zottegem

Van burcht tot biliotheek:
Zottegem afficheert zich sinds de jaren dertig van vorige eeuw als Egmontstad, een hommage aan Lamoraal van Egmont, de onfortuinlijke graaf die tijdens de troebelen van de late zestiende eeuw op het schavot belandde.

Huis van Plaisance:
De oorsprong van het kasteel klimt als burchtsite minstens op tot de elfde eeuw. We mogen immers veronderstellen dat er al ten tijde van de oudst gekende heer van Zottegem, (Rothardus, die in een charter van 1083 opduikt) een versterking bestond. Geen imposante burcht, maar eerder een plattelandswoning, met vrijwel alles in aarde en hout. Een paar decennia later een donjon in natuursteen, even als een kapel. Sporen gevonden bij opgravingen laten toe te veronderstellen dat dit de eerste kerk van Zottegem was.

Na plunderingen en brandstichtingen Tussen 1477 en 1485 gaat alles tegen de vlakte - enkel het poortgebouw van de middeleeuwse burcht bleef (deels) bewaard - en een nieuw kasteel komt in de plaats. Dit fraaie hof komt in 1530 in handen van de Egmonts. Lamoraal erft het in 1541. Het kasteel beeft samen met zijn eigenaars onder het geweld van de zestiende eeuw.

Na de terechtstelling van Lamoraal (1568) wordt het aangeslagen en onder Spaans beheer geplaatst. In 1576 krijgt Sabina van Beieren, de weduwe van Lamoraal het verbeurdverklaarde goed formeel terug. Na de dood van Sabina van Beieren komt het terecht bij verschillende eigenaars. Het noordelijke gedeelte wordt in 1957 door Zottegem aangekocht; het zuidelijke deel komt pas in 1965 in handen van de gemeente. Vooral dat gedeelte van het Egmontkasteel wordt voor alles en nog wat gebruikt. Van 1938 tot 1948 neemt de Sint-Elisabethkliniek er zijn start, later krijgen een paar klassen van het pas opgerichte Koninklijk Atheneum er onderdak, gevolgd door een aantal klassen van het college.

Centrum van kunst en cultuur:
Omstreeks het midden van de jaren 1960 worden inspanningen gedaan om het kasteel een deel van zijn vroegere grandeur terug te geven. Toch deed men toentertijd een meer dan verdienstelijke poging om het Egmontkasteel om te bouwen tot een centrum van kunst en cultuur. Een tijdje vond het Museum voor Folklore, Geschiedenis en Oudheidkunde er zijn vaste stek en men trachtte een Museum van de 16de eeuw uit te bouwen.

Het werd een tijdje gebruikt voor de Stedelijke Academie voor Beeldende Kunsten, terwijl in de kelders een alternatieve kunstgalerij werd ingericht. Intussen was de bibliotheek er neergestreken en toen het bibliotheekwezen grondig werd gereorganiseerd, kreeg de Plaatselijke Openbare Bibliotheek er een vaste voet aan de grond. Wie het gerestaureerde kasteel binnenloopt, krijgt dus een oud kasteel te zien dat met de meest moderne materialen werd gerestaureerd. Zoals de dakconstructie, de monumentale trap. Uiteraard werd die bewaard, maar om dat te kunnen, moest een nieuwe ondertrap in beton worden gegoten, en wel in functie van de te bewaren constructie.

Heel geslaagd en origineel is de glazen afdekplaat in de gang aan de kant van het park, in dezelfde gang werden ook een aantal originele bogen zichtbaar gehouden.